دانشگاه آزاد اسالمی واحد تهران مرکز
پايان نامه برای دريافت درجه کارشناسی ارشد (M.A) گرايش : جغرافیا و برنامه ريزی شهری
عنوان:
تحلیل نقش فعالیتهای انسانی د رايجاد ناپايداری زيست محیطی )مطالعه موردی شهر کرج(
استاد راهنما:
دکتر سعید گیوه چی
استاد مشاور:
دکتر جمیله توکل نیا
پژوهشگر:
نويد رضا فرشچین تابستان 1390
تقديم به روان پاک پدرم
و مادر دلسوزم که زندگی خويش را از او رنگ و بو داده ام.
با تشكر از
جناب دکتر سعید گیوه چی ، استاد راهنماي گرامي، کسي که دلسوزتر و مسئوالنه تر از خودم به کارمن مینگريست و با جديت فراوان انگیزه هاي الزم را در جهت شکل گرفتن بهترين کار در حد توانم در من ايجاد نمود .با صبر و حوصله و مهرباني فراوان، هدايتم کرد تا بهتر ببینم، دقیق تر بشنوم و سريعتر در راستاي هدفم حرکت کنم.
سرکار خانم دکتر جمیله توکل نیا که آرامش دروني شان در سخت ترين لحظات به من آرامش میداد وشخصیت مهربانشان ياريم میکرد و بادر اختیار گذاشتن تجربیات چندين ساله خود مرا وادار به تالش بیشتر نمود.
دوستان عزيزم، خانم ياسمین شهباززادگان و آيدا مصیبی که با کمک و تالش بي دريغ نهايت دوستي را به من نشان داده و مرا مديون محبتهاي خويش نمودند.
بسمه تعالي
تعهد نامه اصالت پايان نامه كارشناسي ارشد
اينجانببب نويدرضاااافرشاااچیندانبببش آموختبببه مرشبببی کارشناسبببی ارشبببد نا یوسبببته ببببه شبببماره دانشببببجويی88065091700در رشببته جغرافیااا و برنامااه رياازی شااهری کببه در تبباري 1390/4/22 از ايببان نامببهخود تحت عنوان : تحلیل نقش فعالیت های انسانی در ايجاد ناپايداری زيست محیطی نمونه ماوردی شاهر کارج
با کسنمره17/93 و درجه بسیار خوب دفاع نموده ام بدين وسیله متعهد می شوم :.1اينايان نامه حاصبل تحریبق وبشوهش انجبام شبده توسبا اينجانبببوده و در مبوارد کبه از دسبتاوردهاعلمی وشوهشبی ديگبران ا اعبم از ايبان نامبه ، کتباب ، مرالبه و … د اسبتداده نمبوده ام ، مشبابق بوابا ورويه هاموجود ، نام منبی مورد استداده و ساير مشخصات آن را در فهرست ذکر و درج کرده ام..2اينايان نامه قبالً برادريافت هیچ مدرک تحصیلی ا هم سشح ، ايین تبر يبا بباالتر د در سباير دانشبگاههاو مؤسسات آموزش عالی ارائه نشده است..3چنانچه بعد از فراغت از تحصیل ، قصد استداده و هر گونه بهره برداراعبم از چباک کتباب، ببت اختبراعو … از اين ايان نامه داشته باشم ، از حوزه معاونت شوهشی واحد مجوزها مربوطه را اخذ نمايم..4چنانچه در هر مرشی زمانی خالف موارد فوق ابت شود، عواقبناشبی از آن را بیبذيرم و واحبد دانشبگاهیمجاز است با اينجانمشابقوابا و مرررات رفتار نموده و در صبورت ابشبام مبدرک تحصبیلی ام هبیچگونه ادعايی نخواهم داشت.نام و نام خانوادگی :تاريو امضاء :
بسمهتعالی
در تاريخ 1390/4/22
دانشببجو کارشناسببی ارشببدآقااای نويدرضااا فرشااچین از ايببان نامببه خببوددفبباع نمببودهوبببا نمببره 17/93 بحببروف هفااده و نااود و سااه صاادم و بببا درجببهبسیار خوبمورد تصويقرار گرفت.
امضاء استاد راهنما
فهرست مطالب
چکیدهH:\پایانامه\آماده پرینت.docx#_Toc307818438#_Toc307818438defined.
فصل اوم :14
-1-1 مردمه15
-2-1 بیان مسئله16
-3-1 اهمیت مو وع تحریق 16…………………………..
-4-1 هدفها تحریق 16…………………………..
-5-1 یشینه تحریق 17…………………………..
-6-1 متغیرهاي تحریق17
-7-1 رسشها تحریق 17…………………………..
-8-1 فر یات تحریق 18…………………………..
-9-1 قلمرو تحریق 18…………………………..
-10-1 روش تحریق 19…………………………..
-11-1 شیوه گردآوري اطالعات 19……………………………
-12-1 جامعه آماري 20…………………………..
-13-1 روش تحلیل 20…………………………..
-14-1 محدويتها شوهش 20…………………………..
فصل دوم : چهارچوب نظري شوهش اادبیات تحریقد
21………………………………………………………………………………………………..
-1-2 تعاريف و اصشالحات 22…………………………..
-2-1-2 تعاريف توسعه ايدار 22……………………………
-1-1-1-2گزارش کندرانسهاي جهاني محیا زيست و توسعه 22…………………………..
-2-1-1-2 گزارش سمیوزيوم الهه جزء اسناد اجالس زمین 22…………………………..
-3-1-1-2 گزارش سازمان خواروبار و کشاورزي ملل متحد 23…………………………..
-4-1-1-2 کندرانس محیا زيست و توسعه سازمان ملل متحد (آنسد) 23…………………………..
-5-1-1-2 گزارش توسعه انساني ايدار سازمان ملل متحد 24…………………………..
-2-1-2 سیر تحوم تاريخي توسعه ايدار ااجالسها و قوانیند 24…………………………..
-2-2 مدمها و نظريات اچارچوبنظري توسعه و ايداريد 28…………………………..
-1-2-2 مدهوم توسعه 28…………………………..
-2-2-2 مکات فکري عمده توسعه در قرن بیستم 29…………………………..
-1-2-2-2 مکت نوسازي امدرنیزاسیوند 29…………………………..
-2-2-2-2 مکت وابستگيامکت نئومارکسیستيد 30…………………………..
-3-2-2-2 مکت نظام جهاني 30…………………………..
-4-2-2-2 مکت نظام نوين جهاني 31…………………………..
-5-2-2-2 جمیبندي تحوالت جوامل براساس نظريههاي توسعه 31…………………………..
-3-2-2 رويکردهاي مختلف در تبیین و تشريح مدهوم توسعه و محیا 32…………………………..
-1-3-2-2 رويکرد اکولوژي محور 33…………………………..
-2-3-2-2 رويکرد بازارگرا 33…………………………..
-3-3-2-2 رويکرد نئومارکسیست 33…………………………..
-4-2-2 ديدگاههاي مشرح در مورد توسعه و محیا 33…………………………..
-1-4 -2-2 ديدگاه اقتصاددانان 33…………………………..
-2-4-2-2 ديدگاه اکولوژيستها 33…………………………..
-3-4-2-2 ديدگاه جامعهشناسان 34…………………………..
-5-2-2 مداهیم مرتبا با توسعه و ايداري 34…………………………..
-1-5-2-2ايداري و تعادم زيستي …………………………………………………………………………..34-2-5-2-2ايداري و آسیذيري اکولوژيکي اکوسیستمها …………………………………………………34-3-5-2-2 توسعهايدار و حدظ مباني توسعه ………………………………………………………………..35-6-2-2 یشزمینه توسعهايدار ااز فکر تا عملد ………………………………………………………………35-7-2-2 چالشهاي زيست محیشي ……………………………………………………………………………….36-8-2-2 دغدغههاي مشرح در توسعه ايدار …………………………………………………………………….37-9-2-2 توجه به منابی اکولوژيکي مربوط به حام و آينده ………………………………………………………38-10-2-2 اهمیت فعالیتهاي انساني ……………………………………………………………………………..38-11 -2-2 توجه به استراتشيهاي توسعه ايدار …………………………………………………………………39-12-2-2 تاريخچه فعالیتهاي زيست محیشي در ايران ………………………………………………………..39-1-1-2-2 برنامهنجساله اوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي کشور ا1366-71د ………………40-2-12-2-2 گزارش ملي جمهوري اسالمي ايران در کندرانس ريو ……………………………………….41-3-12-2-2 برنامهنجساله دوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي کشور ا1378ـ1374د …………41-4-12-2-2 برنامهنجساله سوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي کشور ا1378 ـ 1374د ………41فصل سوم: ويشگي هاي جغرافیايي محدوده مورد مشالعه ………………………….. …………………….. ..43-1-3 ويشگیهاجغرافیايی طبیعی ………………………….. ………………………….. …………………….441-1-3 موقعیت …………………………………………………………………………………………………….44-2-1-3 تو وگرافی ………………………………………………………………………………………………..45-3-1-3 زمینشناسی ………………………………………………………………………………………………46-4-1-3 اقلیم ……………………………………………………………………………………………………….47-5-1-3 خاک …………………………..H:\پایانامه\آماده پرینت.docx#_Toc307818503#_Toc307818503…………………………..-6-1-3 منابی آب ………………………………………………………………………………………………….49-1-6-1-3 منابی آبهاي سشحي ………………………………………………………………………………..49-2-6-1-3 منابی آب زيرزمینيH:\پایانامه\آماده پرینت.docx#_Toc307818506#_Toc307818506…………………………..-7-1-3 وشش گیاهی…………………………………………………………………………………………….51-8-1-3 ژئومورفولوژ………………………………………………………………………………………….53-2-3 ويشگیها جغرافیاانسانی ………………………………………………………………………………….54-1-2-3 موقعیت …………………………………………………………………………………………………..54-2-2-3 ويشگیها تاريخی ………………………………………………………………………………………56-3-2-3 ويشگیها اجتماعی …………………………………………………………………………………….57-1-3-2-3 جمعیت كانونهاي شهري استان البرز …………………………………………………………..57-2-3-2-3 روند تحوالت جمعیت كانونهاي شهري …………………………………………………………58-3-3-2-3 زبان و گويش کرجي ……………………………………………………………………………..59-4-3-2-3 سوابق جمعیتي کرج ………………………………………………………………………………59-5-3-2-3 بررسي رشد جمعیت در قسمتهاي مختلف شهر كرج …………………………………………59-6-2-2-3 ساختار جمعیت ……………………………………………………………………………………60-8-3-2-3 مهاجرت در شهر کرج ……………………………………………………………………………62-9-3-2-3 آموزش …………………………………………………………………………………………….62-4-2-3 ويشگیها اقتصاد …………………………………………………………………………………….65-1-4-2-3 تركیاشتغام و فعالیت كانونهاي شهري ………………………………………………………65-2-4-2-3 نرش غالو گرايش هاي اقتصادي شهرهاي استان ……………………………………………..67-3-4-2-3 روند تحوالت اشتغام شهر کرج ………………………………………………………………….68-5-2-3 ويشگیها کالبدشهر کرج……………………………………………………………………………71فصل چهارم: تجزيه و تحلیل مووع شوهش ……………………………………………………………………..79-1-4تحوالت کیدي و تاريخي کرج …………………………………………………………………………………80-2-4ترسیمات سیاسي شهرستان کرج ………………………………………………………………………………81
-3-4 تحوالت اجتماعي ……………………………………………………………………………………83………….-1-3-4 تغییرات جمعیت ………………………………………………………………………………………….83-4-4 تحوالت اقتصادي……………………………………………………………………………………………….83-1-4-4 وعیت اشتغام ………………………………………………………………………………………….83-5-4 تحوالت فضايي اکالبدي ـ فعالیتيد ……………………………………………………………………………84-1-5-4 کشاورزي ………………………………………………………………………………………………..84-2-5-4 دامیروري ………………………………………………………………………………………………..85-3-5-4 منابی طبیعي ………………………………………………………………………………………………85-1-3-5-4 جنگلکاري ………………………………………………………………………………………..85-2-3-5-4 وشش گیاهي ………………………………………………………………………………………85-3-3-5-4 مراتی ………………………………………………………………………………………………85-4-5-4 حومهنشیني و مهاجرت ………………………………………………………………………………….85-1-4-5-4 جريانات مهاجرتي ………………………………………………………………………………..85-2-4-5-4 وعیت مسکن ……………………………………………………………………………………86-3-4-5-4 اسکان جمعیت …………………………………………………………………………………….86-4-4-5-4 روند حومهنشیني در تحوم نظام اسکان …………………………………………………………86-5-4-5-4 حاشیهنشیني………………………………………………………………………………………..87-5-5-4 شاخصهاي اجتماعي توسعه ايدار …………………………………………………………………….88-1-5-5-4 جمعیت و توسعه ايدار ……………………………………………………………………………88-6-5-4 تحلیل عوامل تأ یرگذار بر ايداري اجتماعي …………………………………………………………..89-1-6-5-4 عوامل طبیعي و اقلیمي ……………………………………………………………………………89-2-6-5-4 عوامل اجتماعي ـ اداري ـ سیاسي ………………………………………………………………..89-3-6-5-4 عوامل اقتصادي …………………………………………………………………………………..90-4-6-5-4 عوامل فرهنگي ……………………………………………………………………………………90-5-6-5-4 عوامل مديريتي و برنامهريزي …………………………………………………………………..91-6-6-5-4 تحلیل تحوالت نظام اسکان ……………………………………………………………………….91-7-5-4 ارزيابيايداري زيست محیشي ………………………………………………………………………..94-1-7-5-4 فعالیتهاي انساني تأ یرگذار بر ايداري زيست محیشي ………………………………………..94-2-7-5-4 منابی آلودهکننده هوا ……………………………………………………………………………….95-8-5-4 منابی آلودگي آب …………………………………………………………………………………………98-1-8-5-4 در شهرستان کرج …………………………………………………………………………………99-1-8-5-4 بهرهبرداري از معادن ………………………………………………………………………….100-2-8-5-4 آفتکشها و آلودگي خاک ………………………………………………………………………100-3-8-5-4 زبالههاي شهري ………………………………………………………………………………..101-4-8-5-4 فرسايش خاک …………………………………………………………………………………..102-9-5-4 وعیت منابی اکولوژيکي و عوامل محیشي تا یرگذار بر ايداري زيست محیشي ……………….102-1-9-5-4 منابی آب …………………………………………………………………………………………102-2-9-5-4 ساخت فیزيوگرافیک ……………………………………………………………………………103-3-9-5-4 ساختار زمینشناسي ……………………………………………………………………………104-4-9-5-4 منابی ار ي …………………………………………………………………………………….104-10-5-4 تحلیل عوامل تأ یرگذار بر ايداري زيستمحیشي ………………………………………………..105-1-10-5-4 تبديل رويشگاههاي طبیعي به زمینهاي کشاورزي …………………………………………106-2-10-5-4چراي بيرويه احشام ………………………………………………………………………..106-3-10-5-4 کاهش تنوع زيستي ……………………………………………………………………………106-4-10-5-4 افزايش انواع آلودگيها ……………………………………………………………………….106-5-10-5-4 افزايش فرسايش خاک و بیابانزايي …………………………………………………………106
-6-10-5-4 آلودگي منابی آب ……………………………………………………….107 ……………………..-7-10-5-4 تهديد حیاتوحش جانوري و گیاهي …………………………..107 ……………………………..-6-4 ارزيابي ايداري اقتصادي ……………………………………………………….107…………………………..-1-6-4 عوامل تأ یرگذار بر ايداري اقتصادي ……………………………………………………….107 ………-1-1-6-4 کشاورزي و باغداري ……………………………………………………….107 …………………-2-1-6-4 صنعت و معدن ……………………………………………………….108 ………………………..-2-6-4 شاخصهاي اقتصادي توسعه ايدار ……………………………………………………….108 …………-1-2-6-4 درصد شاغلین به کل جمعیت ……………………………………………………….108 …………-2-2-6-4 درصد کارگاههاي صنعتي به شاغلین …………………………..109 …………………………….-3-2-6-4 دسترسي به فرصتهاي شغلي و عملکرد خوابگاهي …………………………..109 ……………-3-6-4 تحلیل عوامل تأ یرذار بر ايداري اقتصادي …………………………..109 …………………………….-1-3-6-4مکانگزيني فعالیت ها ……………………………………………………….109 …………………-2-3-6-4 صنعت ……………………………………………………………………………………110 ……..-3-3-6-4 ترسیم اعتبارات و وامهاي اعشايي ……………………………………………………….111 ……-4-3-6-4 عوامل مديريتي ……………………………………………………….112 ………………………..-4-6-4 جمیبندي ……………………………………………………………………………………112 ………….-7-4 آزمون فریه اوم ……………………………………………………………………………………113………-8-4 آزمون فریه دوم ……………………………………………………………………………………114………-1-8-4 هدفهاي استداده ايدار از زمین ……………………………………………………….114 …………….-2-8-4 حركت و ترددايدار ……………………………………………………….114 …………………………-3-8-4 محیا زيستايدار ……………………………………………………….114 …………………………..-4-8-4 ايداري اجتماعي ……………………………………………………….114 ……………………………..-5-8-4 اقتصاد ايدار ……………………………………………………………………………………115 …….-9-4 آزمون فریه سوم ……………………………………………………………………………………115……..-1-9-4 راهبردهاي زيست محیشي ……………………………………………………….115 …………………..-2-9-4 راهبردهاي اجتماعي و اقتصادي ……………………………………………………….115 ……………-3-9-4 راهبردهاي كالبدي ـ فضايي ……………………………………………………….115 …………………-4-9-4 راهبردهاي حركتي و زيرساختي ……………………………………………………….116 ……………-5-9-4 راهبردهاي توسعه مشاركتي ……………………………………………………….116 ………………..-6-9-4 راهبردهاي مديريت توسعه ……………………………………………………….116 ………………….-10-4 راهبردها و سیاستها با تکیه بر تحوالت به منظور دستیابي به توسعهايدار در محدوده مورد مشالعه117-1-10-4 نراط قوت،عف، فرصتها و تهديدهاي اقتصادي …………………………..117 ………………….-1-1-10-4 نراط قوت توسعه اقتصادي ……………………………………………………….117 …………..-2-1-10-4 نراطعف توسعه اقتصادي ……………………………………………………….118 ………..-3-1-10-4 فرصتهاي توسعه اقتصادي ……………………………………………………….118 ………..-4-1-10-4 تهديدهاي توسعه اقتصادي ……………………………………………………….118 …………..-2-10-4 نراط قوت،عف، فرصتها و تهديدهاي اجتماعي …………………………..119 ………………….-1-2-10-4 نراط قوت توسعه اجتماعي ……………………………………………………….119 …………..-2-2-10-4 نراطعف توسعه اجتماعي ……………………………………………………….119 ……….-3-2-10-4 فرصتهاي توسعه اجتماعي ……………………………………………………….120 ………..-4-2-10-4 تهديدهاي توسعه اجتماعي ……………………………………………………….120 …………..-3-10-4 نراط قوت،عف فرصتها و تهديدهاي زيست محیشي …………………………..120 ……………-1-3-10-4 نراط قوت توسعه زيستمحیشي ……………………………………………………….120 …….-2-3-10-4 نراطعف توسعه زيستمحیشي ……………………………………………………….120 …..-3-3-10-4 فرصتهاي توسعه زيستمحیشي ……………………………………………………….121 …..-4-3-10-4 تهديدهاي توسعه زيست محیشي ……………………………………………………….121 …….
فصلنجم : نتیجهگیري و یشنهادات ……………………………………………………….123……………………..-1-5چشمانداز و هدفهاي توسعه كرج ………………………………………………………………………….125-1-1-5 چشمانداز اجتماعي، اقتصادي و كالبدي ……………………………………………………………..125-2-5 هدف محوري توسعه ايدار ………………………………………………………………………………….126-1-2-5 هدفهاي استداده ايدار از زمین ……………………………………………………………………..126-2-2-5 هدفهاي حركت و ترددايدار ……………………………………………………………………….127-3-2-5 هدفهاي محیا زيستايدار…………………………………………………………………………127-4-2-5 هدفهاي ايداري اجتماعي …………………………………………………………………………..127-5-2-5 هدفهاي اقتصادي ايدار …………………………………………………………………………….127-6-2-5 راهبردهاي توسعه كالن شهر كرج ………………………………………………………………….127-7-2-5 راهبردهاي زيست محیشي ……………………………………………………………………………127-8-2-5 راهبردهاي اجتماعي و اقتصادي …………………………………………………………………….128-9-2-5 راهبردهاي كالبدي ـ فضايي ………………………………………………………………………….128-10-2-5 راهبردهاي حركتي و زيرساختي …………………………………………………………………..128-11-2-5 راهبردهاي توسعه مشاركتي ……………………………………………………………………….128-12-2-5 راهبردهاي مديريت توسعه …………………………………………………………………………129-3-5 نتیجهگیري …………………………………………………………………………………………………….129منابی ………………………………………………………………………………………………………………….130………………………………………….. Abstract……………………………………………………………………….213
فهرست جداوم
جدوم :1-3 جمعیت و تعداد بلوکهاي حوزههاي کرج بزرگ در سام ……………………………………………. 137555جدوم :2-3 تغییرات جمعیت كل كشور، استان تهران و منشره مورد مشالعه طي سامهاي ……………….. 1345 – 8558جدوم :3-3 رشد جمعیت كل كشور، استان تهران و حوزه كرج ـ شهريار طي سامهاي …………………… 1345 – 8558جدوم :4-3 مرايسه تغییرات جمعیت شهر كرج در محدودههاي شمارش شده در سرشماريهاي مختلف …………………59و جمعیت بازسازي شده در محدوده سام ……………………………………………………………………………. 138059جدوم :5-3 جمعیت شهركرج بزرگ بر حس جنس و سن در سام ………………………………………………. 138560جدوم :6-3توزيی درصد جمعیت كرج بزرگ در سام 1385 بر حس گروههاي بزرگ سني …………………………..61جدوم :7-3 توزيی درصد مهاجران وارد شده به كرج بزرگ طي دهه 1375-85 بر حس جنس و طوم مدت اقامت …62جدوم :8-3 و عیت سواد در شهر كرج بزرگ ……………………………………………………………………………62جدوم :9-3 جمعیت استان البرز در گزينه مختلف ………………………………………………………………………….64جدوم :10-3 توزيی واحدهاي فعالیت در نراط شهري و روستايي استان بین بخشهاي سه گانه اقتصادي سام …..138165جدوم :11-3 تغییرات تعداد مراكز فعالیت در شهرستانهاي كرج و شهريار، مالرد و قدس در سام 1381 نسبت به…………………………………………………………………………………………………………………. 137366جدوم :12-3تحوالت تركی اقتصادي جمعیت شهر كرج در سامهاي 1355ـ 1365ـ …………………1385 -137568جدوم :13-3 توزيی واحدهاي فعالیت در مناطق 9 گانه شهر كرج به تدكیك گروههاي عمده در بخشهاي سه گانه در سام
……………………………………………………………………………………………………………….. 138170..جدوم :14-3 كاربري عمومي زمین در شهر كرج او ی موجودد………………………………………………………..71جدوم :15-3 كاربري و ی موجود زمین به تدكیك سشوح خالص شهري و ناخالص فراشهري در شهر كرج …………75جدوم1-4: شهرستان کرج به تدکیک بخش و دهستان سام ……………………………………………………….. 137581جدوم2-4: ترسیمات کشوري شهرستان کرج در سام …………………………………………………………….. 138882جدوم:3-4 جمعیت شهري و روستايي در شهرستان کرج ………………………………………………………………….83جدوم:4-4 میزان رشد ساالنه جمعیت در شهرستانهاي کرج و شهريار در فاصله سامهاي 1345 ـ ……………137588جدوم5-4: روند ارزيابي و عیت ايداري زيست محیشي توسعه بند ا3-5د …………………………………………….92جدوم:6-4 نراط قوت و عف و تهديدها و فرصتهاي توسعه به تدکیک در حوزههاي تصمیمگیري با تکیه بر تحوالت
توسعه به منظور ارائه راهبرد ……………………………………………………………………………………..121
فهرست نقشه ها
نرشه :1-3 موقعیت جغرافیايي شهر کرج ……………………………………………ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.نرشه :2-3 تو وگرافي استان البرز ………………………………………………….. .ERROR! BOOKMARK NOT DEFINEDنرشه :4-3 خشوط زلزله استان البرز ……………………………………………….. .ERROR! BOOKMARK NOT DEFINEDنرشه :3-3 خشوط گسلهاي محدوده مورد مشالعه ……………………………………………………….47…………………نرشه :5-3 ايستگاههاي هواشناسي حوزه کرج ـ شهريار …………………………… .ERROR! BOOKMARK NOT DEFINEDنرشه :6-3 ترسیمبندي آب و هوايي استان البرز……………………………………… .ERROR! BOOKMARK NOT DEFINEDنرشه :7-3 هنهبندي اقلیم استان البرز ……………………………………………….. .ERROR! BOOKMARK NOT DEFINEDنرشه :7-3 هنهبندي اقلیم استان البرز ……………………………………………….. .ERROR! BOOKMARK NOT DEFINEDنرشه :8-3 هنهبندي اراي از جهت دسترسي به منابی آب ……………………….. .ERROR! BOOKMARK NOT DEFINEDنرشه :9-3 منابی آبهاي طبیعي و زيرزمیني ………………………………………. .ERROR! BOOKMARK NOT DEFINEDنرشه :10-3 تناس اراي …………………………………………………………. .ERROR! BOOKMARK NOT DEFINEDنرشه :11-3 وشش گیاهي …………………………………………………………… .ERROR! BOOKMARK NOT DEFINEDنرشه :12-3 صنايی و شیارا ي …………………………………………………. .ERROR! BOOKMARK NOT DEFINEDنرشه :13-3 تراکم خالص ……………………………………………………………. .ERROR! BOOKMARK NOT DEFINEDنرشه :14-3 تراکم خالص ……………………………………………………………. .ERROR! BOOKMARK NOT DEFINEDنرشه :15-3 کاربري وی موجود کرج ……………………………………………. .ERROR! BOOKMARK NOT DEFINEDنرشه :16-3 ساختار شبکه ارتباطي یشنهادي آتي ………………………………….. .ERROR! BOOKMARK NOT DEFINEDنرشه :1-4 دورهبندي تاريخي گسترش شهر کرج …………………………………… .ERROR! BOOKMARK NOT DEFINEDنرشه :2-4 ترسیمات سیاسي ……………………………………………………… .ERROR! BOOKMARK NOT DEFINEDنرشه :3 -4 قابلیت ارا ي …………………………………………………………. .ERROR! BOOKMARK NOT DEFINEDنرشه : 4-4 هنههاي در معرض فرسايش آبي ………………………………………. .ERROR! BOOKMARK NOT DEFINEDنرشه : 5-4 موقعیت معادن و محدودههاي معدني …………………………………… .ERROR! BOOKMARK NOT DEFINEDنرشه : 6-4 مناطق حساس زيست محیشي ……………………………………….. .ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
چکيده
با اشاعه خودآگاهي زيستمحیشي در آغاز هزاره سوم، نگهداري و مديريت فرايندهاي اکولوژيک يا سیستمهاي شتیبان حیات براي همه جوامی امري سرنوشتساز است و امروزه نیز مدهوم توسعه از مدهوم ايداري جدايي ندارد.در روند توسعه انساني مناطق توجه به ايداري حوزهها الزمه رسیدن به توسعه ايدار است.عدم توجه به دغدغههاي زيستمحیشي روند توسعه را حتي با وجود دستیابي به اهداف اقتصادي در
نهايت با نا ايداري جوامی مواجه ميکند خا سیر زماني مدهوم توسعه وايداري که در حریرت سیر تحومتاريخي مدهوم توسعه و توسعه ايدار است؛ چارچوب نظري توسعه وايداري شامل مکات فکري عمده
اين تدکر، رويکردها، ديدگاهها و گدتمانها، مداهیم، دغدغهها و تعاريف مختلف مشرح و همچنین چارچوب تجربي که شامل نتايج آخرين اجالس جهاني توسعه ايدار، تاريخچه فعالیتهاي زيستمحیشي در ايران و ابزار تکنیکي مورد استداده در توسعه ايدار از قبیل مدمها، شاخصها و تجربه کشورهاي مختلف در استداده از شاخصها است که در اين شوهش مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.
در اين تحریق سعي بر بررسي و تحلیل در يک نگاه کلي نگر بر مباني مربوط به محیا زيست در قال توسعه ايدار شده است.در شروع شوهش با بیان اهمیت مو وع تحریق و فر یات و سواالت یش مردمهايي جهت رسیدن به مسائل اساسي در فصوم بعدي رساله شده است.در ادامه با درنظر گرفتن مسائل اساسي تا یرگذار بر محیا زيست کرج فاکتورهاي تغییردهنده اصوم توسعه ايدار تحلیل گرديده است.در انتها در يک جمیبندي سیستماتیک با ارائه راهبردها و اس به سواالت اساسي تحریق به يک نتیجهگیري قابل قبوم جهت تکمیل شوهش در نظر گرفته شده است.
فصل اوم :
-1-1 مقدمه
با توجه به برداشتهاي متداوتي كه از مدهوم و محتواي محیا زيست وجود دارد، رورت ايجاب مينمايد تا مروري اجمالي در زمینه اهداف كلي حداظت محیا زيست و سیس اهداف آن در چارچوب مشالعات محدوده مورد مشالعه صورت ذيرد.در عین حام، بررسي اجمالي نكته اخیر روشن خواهد ساخت كه هدف حداظت محیا زيست تنها حداظت از طبیعت و حیات وحش نبوده و به تبی آن هدف توسعه زيست محیشي يا توسعه ايدار نیز به هیچ وجه به مروله ساماندهي طبیعت محدود نميشود.
در مریاس كالن و در مدهوم عام، هدف توسعه زيست محیشي را ميتوان در بهسازي و سازماندهي سرزمین به منظور فراهم ساختن بستر و فضاي مناس جهت شكوفايي استعدادهاي معنوي و مادي
جامعه قرار دارد.با توجه به تاكیدشوهش، مجموعه شهري بر مدهوم توسعه ايدار و مبهم باقي ماندن اين مدهوم درچارچوب مشالیش گدته، در وهله نخست تبیین مدهوم توسعه ايدار به طور اعم و سیس بررسي
قابلیت آن در نا ايداري زيستمحیشي شهر کرج در روند تحریق قرار ميگیرد. در حریرت يكي از اهداف توسعه ايدار نیز ـ همانند اهداف ذكر شده در مجموعه شهري تأ یرات عوامل وابسته و مسترل است؛ در اين زمینه بايد میان دو مدهوم وابستگي از يك سو و تعامل از سوي ديگر تفاوت قايل شد. بر اين مبنا، توسعه ايدار نه در ي قشی روابا، كه عمدتاً در صدد قشی وابستگيها است تا از هر سو نوع روابا به بهترين شکل ممکن در يک تکامل حریري به ايدهآمترين حالت برساند.
بخشي از اين امكانات و محدوديتها به قابلیت هاي اكولوژيك فضاي مو وع برنامهريزي بستگي مييابد؛ چگونگي شرايا اقلیمي، میزان دسترسي به منابی آب، كیدیت منابی موجود خاك و بسیاري ديگر از اين قبیل و مهمتر از همه، بررسي جملگي اين عوامل در قال يك سیستم اكولوژيك به نحوي كه به هنگام برنامهريزي مشخص شود، از كدامین منبی، ميتوان به چه میزاني برداشت نمود، بدون
آنكه به ساير منابی آسی غیر قابل جبران وارد آيد ؟
در مرحله بعدي مو وع كیدیت محیا زيست مورد بررسي قرار ميگیرد ؛ اين بررسي بايد نشان دهد
:
 كیدیت محیا زيست در و عیت موجود چگونه است؟
 كدامین عوامل كیدیت محیا زيست را تهديد مينمايند؟
 چگونه ميتوان به بهكرد كیدیت محیا زيست كمك نمود؟
 چه روش هايي براي كاهش عوامل تهديد كننده محیا زيست وجود دارد؟
 چگونه ميتوان از افت كیدیت محیا زيست در آينده و بروز عوامل تهديد كننده جديد جلوگیري
به عمل آورد ؟
بدين ترتی در چارچوب مشالعات شوهش در محدوده مورد مشالعه اوالً آنچه كه تحت عنوان مشالعات محیا زيست صورت ميگیرد، تنها به عنوان زير مجموعهاي از مشالعاتي وسیعتر قابل ادراك است و انیاً مشالعات محیا زيست بايد در ارتباط با ايجاد ايداري و نا ايداري محیشي در محدوده مورد مشالعه مورد بررسي قرار ميگیرد. زيرا منابی اكولوژيك و كیدیت محیا زيست در و عیت موجود است كه در نهايت چارچوب برنامهريزي زيستمحیشي در هنه توسعه محدوده مشخص مينمايد.
-2-1 بيان مسئله
طی چنددهه گذشته تحوالت منشره شهر تهران به عنوان ايتخت ايران تابی روندها وجريانها مختلف در سشح جهانی، ملی و منشرهاي ساخته است.محدوده مورد مشالعه يعنی شهرستان کرج بداليلی مانند نزديکی
به تهران و تعامل شديد باآن بیش از یش تابی اين تحوالتبودهاست .رهگیر اينتحوالت بهمنظوراگاهی از سمت وسورشد توسعهايست که در محدوده مورد مشالعه اتداق افتاده و درکايدار بودنيا نبودن آنهاست تا ماحصل اين آگاهی باعث توقف روندها نا ايدارو اصالح وبازگشت آنها در مسیرايدار گردد و از آسیبهاغیر قابل جبران در منشره جلوگیرشود. در حریرت آنچه واقعیت محدوده
مورد مشالعه را مشخص و محرق ميسازد نوع تأ یر ذيري از نیروي انساني و عوامل تأ یرگذار محدوده خارج آن است که مسیر تحریق را بر آن ميدارد که به کشف و تحلیل اين مشکالت رداخته و نتايج حاصله را با واقعیت حا ر به قیاس بگذارد.
در اين تحریق کوشش شده است با شناخت و تسلا بر مداهیم، نظريهها و تکنیکهاي مشرح در ارادايم توسعه ايدار نحوه برخورد با مساله و درک عوامل و شاخصهاي معرف نا ايداري با توجه به محدوديتهاي موجود در منابی اطالعاتي و کوتاهي سازمانهايي که وظیده تولید اطالعات را برعهده دارند
تصوير درستي از وعیتايداري محدوده ارائه گردد.رهیافت توسعه ايدار در حام حا ر به عنوان يکارادايم جهانی و الگوقالتوسعه مورد توجه خاص کشورها توسعه يافته و در حام توسعه است.در
اين رهیافت دستیابی به توسعه حداظت از محیازيست به عنوان جزء اليندک توسعه تلری شده ااصل4 اعالمیه ريود و توسعه ايدار توسعهايست که نیازها جامعه حا ر را برطرف میسازد، بدون آنکه قدرت نسلها آينده را برا برطرف کردن نیازهايشان مورد معامله قراردهد ااصل 21د.
-3-1 اهمیت موضوع تحقیق
با اشاعه خوداگاهی زيست محیشی در آغاز هزاره سوم نگهدار و مديريت فرايندهااکولوژيک ياسیستمهاشتیبان حیات برا همه جوامی امر سرنوشتساز است و امروزه نیز مدهوم توسعه ازمدهوم ايدارجدايی ندارد.در روند توسعه انسانی مناطق توجه به ايدار حوزهها الزمه رسیدن بهتوسعهايدار است عدم توجه به دغدغها زيستمحیشی روند توسعه را حتی با وجود دستیابی بهاهداف اقتصاددر نهايت نا ايدار جوامی مواجه میکند که تحلیل اين روند اهمیت مووع تحریق رامشخص میسازد.
-4-1 هدفهای تحقیق
هدف از ارائه اين تحریق دستیابي به چارچوب شوهشي قابل اعتماد براي بررسي توسعه ايدار است که به شرح ذيل به دو صورت اهداف اصلي و فرعي مشخص ميگردد:
اهداف اصلي:
1. شناخت نا ايداريهاي محدوده مشالعه
2. عوامل مؤ ر در نا ايداريها
3. نرش فعالیتهاي انساني در نا ايداريها اهداف فرعي:
1. تعیین شاخصهاي توسعه ايدار شهري
2. تعیین شاخصهاي توسعه ايدار زيستمحیشي
مدهوم توسعه ايدار ريشه در تاري نظريهها و تجربه توسعه و محیاگرايي دارد.امروزه رويکردهاي مختلدي را در تبیین و تشريح مدهوم توسعه و محیا اکه مهمترين نرش را در تعیین چارچوب توسعه ايدار
دارندد که به صورت عمومي و يا در گزارشهاي کندرانس جهاني محیا زيست و توسعه میتوان
ديد.مرولها که با نام توسعه ايدار میشناسیم بر يک نظم اقتصاد اجتماعی زيستمحیشی استوار شده
است اين نظم در طوم زمان از نظر محتو و روششناسی هدفها اصلی خود تغییر کرده است
-5-1 پیشینه تحقیق
با عنايت به مو وع رساله در خصوص تحلیل نرش فعالیتهاانسانی در ايجاد نا ايدارزيست محیشی،در يک مدهوم جامی وکلینگر در بحث گسترده توسعهايدار شهرمشرح میگردد و در اين خصوصبررسی ارتباط توسعهايدار شهر با محیا زيست و فضا درون شهراز اهمیت خاصی در منتج شدنبه بحث ايداريا نا ايدارزيستمحیشی در ا ر فعالیتهاانسانی در نظر گرفته میشود در اين زمینهبا مشالعه کتاب “ نگاهی نو به مداهیم توسعه” ترجمه دکتر فريد فرحیو کتاب “مردمهادر توسعه ايداردر کشورهادر حام توسعه” ترجمه دکتر رکنالدين افتخاربه يک نگرش تدهیم شده در مورد توسعهايدار شهر رسیده و در بحث محیا زيست شهربا نگاهی بر مراالت مندرج در چندين شماره فصلنامهمحیازيست در سامهامختلف و کتاب“ کندرانس سازمان ملل در باره محیا زيست و توسعه” ترجمهدکتر حمید طراوتی با درک مدهوم محیا زيست شهرو مشالعه چندينايان نامه با عنوانهايی به شرحذيل به درک اصیل ارتباط تأ یر فعالیتهاانسانی درايدارزيست محیشی رسیده است.در تحریري با عنوان توسعهايدار و برآورد زيانهاي ناشي از تخريمحیا زيست امشالعه موردي
آلودگي هواي اصدهاند، اصناعیان، 1372د به تدهیم دقیق روابا تنگاتنگ محیا و ويايي دست يافته و در تحریري با عنوان تحلیل و ارزيابي توسعه ايدار شهري با استداده از سیستم اطالعات جغرافیايي .‎GIS‎مورد : شهر شاهرود، ا عزيزي، 1385د در تحریري با عنوان: بررسي و شناخت ا رات توسعه بر محیا زيست در استان هرمزگان با استداده از مدم تخري ، امنصوري، 1388د در تحریري با عنوان: توسعه ايدار و محیا زيست در ايران، اگلكار، 1388د که جز نزديکترين مو وعات مورد بررسي قرار گرفته شد، با عنوان اين شوهش بوده و یشینه بسیار مناسبي جهت ارائه تخدیف محسوب ميگردد.
-6-1 متغیرهاي تحقیق
در اين تحریق متغیرها به دو صورت وابسته و مسترل در نظر گرفته شده است که فعالیتهاي انساني را به عنوان يک عامل تأ یرگذار و همیشگي در جايگاه متغیر مسترل و نا ايداريهاي زيست محیشي را به عنوان وابسته در نظر گرفته شده است، روابا بین اين دو متغیر مو وع موردبحث در محدوده مورد مشالعه را مشخص ميکند.
-7-1 پرسشهای تحقیق
سواالت اساسي مشرح در رساله که بر روششناسي رساله تأ یرگذار بوده و هدف رساله تالش براي اسخگويي به آنها بوده عبارتند از:
• از ديدگاه ارادايم توسعه ايدار چگونه تحوالت اجتماعي، اقتصادي و فضايي اکالبدي ـ فعالیتيددر محدوده مورد مشالعه طي سه دهه گذشته قابل بررسي است؟
• نتايج ارزيابي و عیت ايداري توسعه در محدوده موردمشالعه چیست؟
• راهبردها و سیاستهاي توسعه محدوده موردمشالعه براي تحرق توسعه ايدار چیست؟
-8-1 فرضیات تحقیق
فریه اوم : با در نظر گرفتن توسعه ايدار شهر ظاهرا فعالیتها و تحوالت اجتماعی و اقتصاد وکالبددرون شهر در سه دهه گذشته در شهر کرج به طور اعم با ا ار مخرب زيست محیشی همراه بودهو تنها در بعضی از مناطق خاص با رعايت اصوم شهر سازیش رفته است.فریه دوم : به نظر می رسد به علت در نظر نگرفتن و رعايت نکردن موازين اصلی توسعه ايدارشهردر يک نگاه کلی نگر، شهر کرج با موزاين اصلي ايدارتوسعه فاصله زياد گرفته است.فریه سوم: به نظر ميرسد راهبردها و سیاستهاي توسعه محدوده شهر کرج چشم اندازهاي مناسبي رادر آينده جهت تحرق موازين ايداري توسعه بوجود آورده است.
-9-1 قلمرو تحقیق
موقعیت جغرافیايي و مشخصات ستي و بلنديهاي شهر و یرامون، در شمام شهر كوههاي البرز و كندوان، در جنوب، رشته جبام مركزي فشا ويه و زرند سابق و همچنین كوههاي خرقان و در مغرب، شهرستان قزوين قرار دارد ارتداع از سشح دريا 1321 متر است.اين منشره داراي شی ماليم به طرف جنوب غربي است.در جبهه شمام و شرق وجود ارتداعات مانی توسعه است.
كرج بزرگ كه از یوستن محدودههاي سه شهرداري كرج، مهرشهر و رجايي شهر و افزودن مناطق فرديس و میان جاده به آن شكل گرفته، س از تهران سريعترين آهنگ رشد را در استان داشته و حتي باعث به وجود آمدن كانونهاي جمعیتي متعددي در حوزه استحداظي خود، مانند كمامشهر، ماهدشت، محمد شهر و مشكین دشت شده است؛ تا جايي كه امروزه ميتوان آن را كالنشهري بزرگ با جمعیتي بیش از يك میلیون ندر و وسعتي فراتر از 150 كیلومتر مربی تصوير كرد.
عوامل مساعدي را كه زمینه ساز رشد شتابان شهر كرج بودهاند ميتوان به صورت زير برشمرد:
.1فاصلهاي نزديك اكمتر از 40 كیلومترد از مركز سیاسي و اقتصادي كشور تهران؛.2كیدیت نسبتاً مناسو تعداد راههاي ارتباطي اآزادراه و دو راه اصلي جاده مخصوص وجاده قديم كرج، متروي تهران ـ كرج و راهآهند.3موقعیت مكاني بر سر راههاي ارتباطي مهم كشور با شمام و غرب؛اشكلگیري مهمترين قشصنعتيد و در نتیجه اشتغام (در امتداد محور تهران ـ كرج ـ قزويند ؛4. و عیت اقلیمي و تو وگرافي مشلوب؛
5. قیمتهاي بالنسبه ايینتر امالك و اجاره نسبت به شهر تهران.
به یشینه شكلگیري كرج كه نظري اندازيم ميتوانیم رد آن را در تاري تا یش از اسالم يگیريم، زماني كه روستاي كرج بر سر راه كاروان ري به گیالن و طبرستان اهمیت داشت، كرج به دلیل انتخاب قزوين به عنوان ايتخت شاه طهماس ، همچنین موقعیت ارتباطي آن با صدحات شمام غربي و مرزهاي امیراتوري عثماني و استررار بر سر راه درشكهروي ايران به ارو ا باز هم اهمیت بیشتري یدا كرد، من آنكه نرش يیالقي آن در اين خشه همواره جاذبه داشته است.
در سدة اخیر، تحت تأ یر تحوالت كالبدي تهران، فرايند شهر شدن در كرج آغاز شد و محدوده جديد آن از اتصام اين روستا با منظومهاي از روستاهاي مجاور مانند حصارك، كالك، حصار، حیدرآباد، حاجي آباد، سرحدآباد، حسین آباد افشار، صوفي آباد و. .شكل گرفت كه امروزه محلههاي دروني آن به شمار ميروند.
احداث راه آسدالته تهران ـ كرج ـ چالوس و ترمیم و ساخت راههايي به همدان، انزلي، تبريز و كرمانشاه نیز اين شهر نو ا را به چهارراه ارتباطي مهمي تبديل كرد كه به تدريج سرريز جمعیت تهران و بخشي از مهاجران وارد شده به استان در آن اسكان یدا كردند.
استررار صنايی مدرن، در اين محور، توسعه شهري را تشديد كرد و آنگاه با شهركسازيهاي متعدد محدوده آن چنان وسعت گرفت كه مرزهاي شرقي كرج بزرگ به محدوده استحداظي تهران نزديك شد. وسعت و جمعیت میلیوني كرج آن را به يك كالن شهر تبديل كرده كه خود موجد تبديل هستههاي روستايي اطراف آن به شهرهاي چند ده هزار ندري اماهدشت، محمد شهر، مشكین دشت و كمام شهرد شده است كه ساكنان آنها روزانه براي تأمین خدمات به كرج رفت و آمد ميكنند.به اين ترتی ؛ مسیري كه تهران در يكصد سام گذشته یمود در مورد كرج نیز در حام تكرار شدن است با اين تداوت كه شتاب حركت آن افزونتر نیز شده است.براي رهیز از آ ار سوء اين رشد شتابان بايد به كیدیت و جايگاه قانوني طرحهاي توسعه اهمیت و اولويت بیشتري داد و متكي به اين ابزار توسعه كالبدي ـ فضايي شهر را به سمت توسعهاي ايدار هدايت و كنترم نمود.
-10-1 روش تحریق
در اين كار تحریري از روش تحریق تجربي استداده شده است.در اين روش تغییرات ديدهها در ظرف زمان مورد مشالعه و مرايسه قرار ميگیرد و در واقی به بررسي نوع روابا علت و معلولي بین آنها رداخته شده و به بررسي علل و عواملي مي ردازيم كه در ايدار يا نا ايدار زيستمحیشی تا یر میگذارد.
-11-1 شیوه گردآوري اطالعات
در شوهش مورد نظر از شیوههاي گوناگون نظیر كار در كتابخانه و فیش برداري، كار میداني و مراجعه به رشسنامههاي كارشده طرح تدصیلي منشره و همچنین تهیه اطالعات از ادارات و موسسات ذيربا و استنتاج و نتیجهگیري از ان استداده شده است .در زمینه مباني نظري تالش شده كه از نظريات چشمانداز و تئوريهاي مربوط به توسعه ايدارومحیا زيست استداده شود.
– كتابخانهاي
كار فیشبرداري و جمیآوري اطالعات از منابی و ماخذ موجود در كتابخانهها و مراكز شوهشي صورت گرفته است اهم كتابخانههاي مورد استداده در اين بررسي عبارتند از:
• كتابخانه مركز آمار
• كتابخانه مركزي دانشگاه تهران
• كتابخانه دانشگاه علم وصنعت
• كتابخانه سازمان حمل و نرل وترافیك شهرداري تهران و کرج
• كتابخانه مركز مشالعات و برنامهريزي شهر کرج
• كتابخانه سازمان مشاوره فني و مهندسي شهر کرج
• كتابخانه دانشگاه شهید بهشتي
• كتابخانه دانشگاه هنرهاي زيبا
• كتابخانه دانشگاه آزاد اسالمي واحد تهران مركز دانشكده هنر ومعماري
• كتابخانه دانشگاه علوم اجتماعي
• منابی مهندسان مشاور باوند
فیشهاي جمیآوري شده ابتدا طبرهبندي مو وعي شده تا با توجه به رورت قسمتهاي مختلف بتوان از آنها استداده نمود و قسمتي از منابی و مأخذ استداده شده در اين رساله كتابهاي شخصي نگارنده بوده است.
-12-1 جامعه آماري
جامعه آماري در نظر گرفته شده در محدوده مورد مشالعه در منشره وسییتر از آن به گونهاي که در ارتباط مستریم و غیرمستریم در ارتباط با آن قرار گرفته است حتي با تأ یرگذاري اندک در نظر گرفته شده است. استان البرز به عنوان محدوده اصلي دربرگیرنده شهر کرج و استانهاي همجوار و تهران به عنوان ايتخت و عامل تأ یرگذار اصلي در جامعه آماري مذکور در نظر گرفته شده است.
-13-1 روش تحلیل
اطالعات بدست آمده از منابی آماري و کتابخانهها و مرکز اطالعاتي تكمیل شده با جاي گرفتن در قال اصلي آنها در اين تحریق با توجه به فر یه تحریق مورد تحلیل قرار گرفت و س از تجزيه و تحلیل مشال به نتیجه گیري و ارزشیابي تئوريهاي ارائه شده رداختهايم
-14-1 محدويتها شوهش
• محدوديت منابی اطالعاتي
• همكاري نكردن اهالي اساكنان محالتد و خودداري كردن از اس گويي به سواالت.
• عدم همكاري شاغالن رسمي و غیررسمي به خصوص در زمینه مصاحبه و ر كردن رسشنامه.
• نبود امنیت كافي دربعضی از محالت که تنهايي نميتوانستند وارد محالت شوند محرق در اين زمینه با مشكالت زيادي مواجه بود.
• وجود افراد معتاد و بزهكار كه در محالت راكنده بودند و مشكالتي را از نظر فعالیتهاي میداني براي محرق ايجاد ميكردند.
• امكان گرفتن عكس و فیلم وجود نداشت به علت برخورد تند شاغلین غیررسمي كه در خانههاي
به ظاهر مسكوني مخدیانه فعالیت ميكردند.
•باالبودن مخارج و هزينهها مالی برا انجام شوهش اخريد اطالعات، تهیه نرشه و چاکد. نبود مرکز جامی اطالعاتی جهت دريافت منابی محدوده مورد مشالعه.
فصل دوم : چهارچوب نظري پژوهش )ادبيات تحقيق(
مرولهاي که به نام توسعه ايدار ميشناسیم که بر يک نظم اقتصادي، اجتماعي و زيستمحیشي استوار شده است.اين نظم در طوم زمان، از نظر محتوا، روششناسي و هدفهاي اصلي خود تغییر کرده است.
براي آگاهي از اين تغییرات بايد به عر بازگرديم و ابتدا روند تغییرات مدهوم توسعه و در ادامه سیر تحوم تاريخي مدهوم توسعه و ايداري را بررسي کنیم، تا از نحوه و زمان یدايش مدهوم توسعه ايدار و تعاريف مشرح به شکلي آشکار مشلی گرديم.در ادامه چارچوب نظري توسعه ايدار بررسي ميشود که شامل مکات فکري، رويکردهاي توسعه و محیا، ديدگاهها و گدتمانهاي مشرح و مداهیم و دغدغههاي مرتبا با توسعه و ايداري و تعاريف موجود در کندرانسهاي جهاني و ديدگاههاي نظريه ردازان است.در رداختن به چارچوب تجربي توسعه ايدار آخرين اجالس جهاني توسعه ايدار در ژوهانسبورگ به عنوان تجربهاي جهاني تشريح گرديده است و درادامه تاريخچه فعالیتهاي زيست محیشي در ايران به عنوان روند تجربه شده مورد بررسي قرار گرفته است.
-1-2 تعاريف و اصطالحات
-2-1-2 تعاريف توسعه پايدار
-1-1-1-2گزارش کنفرانسهاي جهاني محیط زيست و توسعه
الف صورتمجلس کمیسیون جهاني محیا زيست و توسعه سازمان ملل:
واژه توسعه ايدار که در دهه 1970 شکل گرفت، اولین بار در سام 1980 در نشريات مربوط به استراتشي حداظت جهاني رسماً وارد ادبیات توسعه گرديد و اهمیت آن از ديدگاه محیا زيست جهاني و توسعه جوامی بیشتر مورد توجه قرار گرفت.
اين واژه با گزارش بروانتلند 1987، به نام آينده مشترک ما عمومیت یدا کرد و در دو گزارش همدلي با زمین و برنامه کار براي قرن 21 بیشتر به آن رداخته شد.
دو تعريف عمده و گستردهاي که در ادبیات توسعه به آن اشاره ميشود مربوط به دو تعريدي است که در گزارشهاي سرنوشت مشترک ما و همدلي با زمین آمده است.
1دتوسعه ايدار; توسعهاي است که نیازهاي جامعه حا ر را برطرف ميسازد، بدون اينکه قدرتنسلهاي آينده را براي برطرف کردن نیازهايشان موردمعامله قرار دهد.اين کمیسیون توسعه ايدار را توسعهاي ميداند که نیازهاي نسل فعلي را بدون کاهش توانايينسلهاي آينده دربرآورده ساختن نیازهايشان تأمین ميکند.يا به عبارت ديگر توسعه ايدار يعنياينکه عالوه بر سرمايههاي ساخته دست بشر همچون جاده، مدرسه و بناهاي تاريخي و سرمايهانساني از قبیل دانش و مهارتها، سرمايههاي طبیعي ـ زيستمحیشي از جمله هواي اک، آبسالم، جنگلهاي باراني، اليه اوزون و تنوع زيستي را براي نسل آينده به يادگار گذاريم.2دتوسعه ايدار:‎“اعالي کیدیت زندگي انسانها، تا زماني که در چهارچوب ظرفیت اکوسیستمهايبرطرفکننده اين نیازها باشد.”
و صورت مجلس برونتلند ويشگيهاي زير را براي توسعه ايدار برشمرده است چنین توسعهاي کیدیت کلي زندگي را حدظ ميکند، دسترسي مستمر به منابی طبیعي را میسر ميسازد و از
آسی هاي زيستمحیشي ماندگار جلوگیري ميکند.توسعه ايدار يعني اينکه به جاي از میان بردن سرمايه زمین از درآمد آن استداده کنیم.
-2-1-1-2 گزارش سمپوزيوم الهه جزء اسناد اجالس زمیندر حدود 400 ندر از متدکران برجسته باحرفه و سوابق تجربي مختلف در تاري25 تا 27 نوامبر 1991گرد هم آمدند تا با بحث دربارة مدهوم توسعه ايدار به تدوين برنامه اجرايي برايايداري زندگي انسان درسیارهاي که در حام کوچک شدن است بیردازند. اينکار با ابتکار و کوشش موريس استرانگ دبیرکل
کندرانس محیا زيست و توسعه ملل متحد و ابتکار وزارت همکاريهاي توسعهاي کشور هلند و برنامی عمران ملل متح محرق يافت.
بنابراين گزارش توسعه ايدار، فرايندي است که در آن سیاستهاي اقتصادي، مالي، تجاري، انرژي، کشاورزي، صنعت و ساير سیاستها به نحوي طراحي ميشوند که موجز توسعهاي است که از لحاظ اقتصادي، اجتماعي و اکولوژيکي ايدار ميباشد و مدهوم آن انجام سرمايهگذاري به قدر کافي در زمینه آموزش، بهداشت، جمعیت و انرژي است به طوريکه بدهي اجتماعي براي نسلهاي آينده بوجود نیايد.
منابی طبیعي بايد به نحوي بکار گرفته شود که بدهي اکولوژيکي از طريق استداده بیش از حد منابی و ظرفیتها و بهرهوري زمین رخ ندهد . رداخت تمام بدهيهاي عر افتاده اعم از بدهيهاي اقتصادي، اجتماعي يا اکولوژيکي در گرو قابلیت ايداري است.
الزمه ايداري موازنه دقیق بین نیازهاي اجباري امروز و نیازهاي فردا، بین انگیزههاي خصوصي و اقدامات عمومي، بین حرص و ترحم اجتماعي افراد و همدردي اجتماعي ميباشد.
-3-1-1-2 گزارش سازمان خواروبار و کشاورزي ملل متحد
سازمان خواروبار و کشاورزي ملل متحد، توسعه ايدار را به اين صورت تعريف ميکند :توسعه ايدار، عبارت است از مديريت و حداظت اساسي از منابی طبیعي و جهت دادن فنآوري و سنتها به طريري که اطمینان حاصل شود که نیازهاي انساني براي همیشه، در حام حا ر و براي نسل آينده برآورد ميگردد.توسعه ايدار اکولوژيکي بهترين و ايدهآمترين نوع توسعه محسوب ميگردد و عبارت است از:
توسعهاي که کیدیت کلي زندگي را در حام و آينده بهبود بخشیده، به طوري که فرايندهاي اکولوژيکي روري را براي ادامه زندگي حدظ نمايد. چنین توسعه ايداري از زمین، آب، گیاهان و منابی ژنتیکي حداظت ميکند، از نظر محیا زيستي مخرب نبوده، از نظر تکنولوژيکي مناس و از نظر اقتصادي
توجیه ذير است.همچنین اين الگوي توسعه از نظر اجتماعي ذيرفته شده است.
بر اين اساس فعالیتهاي توسعهاي بايد براساس نیازهاي اجتماعي تدوين شود.اين فعالیتها شامل روشهاي ساختماني و بیولوژيکي، ترويج روشهاي نوين، تالش در جهت مشارکت عمومي و مردمي و آموزش و تبلیغات ميباشند.سیس گزينههاي رقی از نظر اقتصادي مورد توجه قرارگیرد و در نهايت فرايندهاي اکولوژيکي مورد بررسي واقی شوند.طبیعي است در جايي که اين فرايندها به نوعي مختلف شوند و يا ناديده انگاشته شوند، توسعه ايدار نميتواند تحرق يابد.در بخش فرايندهاي اکولوژيکي بايستي منابی طبیعي مدنظر قرارگیرند.خاک و آب از مهمترين ودر دسترسترين منابی طبیعي در فرايندهاي اکولوژيکي هستند افصلنامه محیازيست، 1379د.
-4-1-1-2 کنفرانس محیط زيست و توسعه سازمان ملل متحد (آنسد)
اولین اجالس توسعه ايدار يا به عبارتي اجالس زمین در سام 1993 برگزار شد که طي آن 117 ندر از رهبران و مرامات بلند ايه جهان در کندرانس محیا زيست و توسعه سازمان ملل متحد در شهر ريودوژانیرو کشور برزيل گرد هم آمدند.برگزارکنندگان کندرانس ريو توسعه را به حداظت از محیا زيست ربا دادهاند و با اين کار بر کشمکش بیناديني که در نحوه سنجش یشرفت انسان و طبیعت وجود دارد، انگشت گذاردهاند (کشمکشي میان اقتصاد و اکولوژي ).در نظر اقتصاددانان در بررسي مسائلي از قبیل ساندازها، سرمايهگذاريها، و رشد، مالحظات اکولوژيکي نکاتي فرعي هستند که عامل مهمي در مدم اقتصادسنجي بزرگتر به شمار نميروند.اکولوژيستها با بررسي و مشالعه روابا یچیده موجودات زنده با محیاشان به تجربه دريافتهاند که نامحدود انگاشتن منبی طبیعت درنهايت به خسارتي جبراننا ذير منجر خواهد شد.
اصل 4 اعالمیه ريو به دولتها تأکید ميکند که به منظور دستیابي به توسعه ايدار، حداظت از محیا زيست بايد به عنوان جزء تدکیکنا ذير توسعه تلري شود و نبايد آن را به طور جداگانه مورد بررسي قرار داد.
در تدوين اصل مذکور مبني بر توافق بر سر توسعه سازگار با محیا زيست، اتحاديه جهاني حداظت از طبیعت و منابی طبیعي افشاري کرد و بنیان دقیق برنامهريزي براي توسعه و هماهنگ با محیا زيست را ايهگذاري کرد که تاکید ميکند سیاستهاي توسعه بايد با هدف محرومیتزدايي، بهبود کلي او اع اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي، حمايت از تنوع گونههاي زيستي و براي جريانهاي اساسي اکولوژي و ترويت سییستمهاي حیات صورت ذيرد امحمدحسن حبیبي، 99 – 112 :1379د.
در مذاکراتي که به تشکیل اجالس سران ختم ميشود، تکتک کشورها در برخورد با مسائل غیرخودي نرش اکولوژيستها را ابراء کردهاند و در مواجهه با مسائل خودشان موا ی اقتصاددانان را گرفتهاند افصلنامه محیا زيست، 1992د.
-5-1-1-2 گزارش توسعه انساني پايدار سازمان ملل متحد
توسعه انساني ايدار به معناي آن است که ما اخالقاً موظدیم در حق نسل بعدي دست کم به همان خوبي عمل کنیم که نسل بیش از ما در حق ما عمل کرده است.توسعه انساني ايدار به اين معني است که سشح کنوني مصرف را نميتوان براي مدتي طوالني با باال آوردن بدهي و قر ي که ديگران بايد ادا کنند، حدظ کرد .اين توسعه همچنین به معناي آن است که براي اجتناب از ديدآوردن بدهي اجتماعي براي نسلهاي آينده، بايد در آموزش و رورش و حدظ سالمت جمعیت کنوني، سرمايهگذاري کافي به عمل آيد و باالخره، توسعه ايدار انساني به معناي آن است که منابی بايد به شیوههايي مورداستداده قرار گیرد که با بهرهگیري بیش از اندازه از ظرفیت کششي و تولیدي زمین، بدهيهاي زيستمحیشي براي آينده به بار نیايد.
-2-1-2 سیر تحول تاريخي توسعه پايدار )اجالسها و قوانین(
سیر تحوم تاريخي توسعه ايدار از دهة 1960 مورد بررسي قرار گرفته است .دلیل انتخاب اين دهه مصادف بودن آن با آغاز نامگذاري اولین دهه توسعه توسا سازمان ملل متحد است.اين جنبش با يگیري تحوالت توسعه جهاني تا رسیدن به مدهوم توسعه ايدار و توجه به مالحظات زيستمحیشي چهار دهه را شت سر گذارده است.در روند بررسي اين تحوم کلیه وقايی بر اساس زمان وقوع يگیري شده است :
-آغاز کندرانس جهاني استکهلم ا1960 تا 1972د.
• 1960، اعالم اولین دهه توسعه سازمان ملل متحد در اجالس عمومي آن سازمان.
• 1964، اولین کندرانس بینالمللي زيست محیشي در استراسبورگ از24 ژوئن تا اوم ژوئیه، براي رسیدگي به مسائل بهداشتي و اجتماعي ناشي از آلودگي هواي شهرها و مراکز صنعتي.
اهداف عمده اين کندرانس عبارت بودند از :
• تهیه آمار دقیري از کلیه اقدامات و تدابیري که در جهان براي مبارزه با آلودگي هواي شهرهاي صنعتي به عمل آمده و ميآيد.
•آشنا ساختن افکار عمومي به مسائل ناشي از آلودگي هواي شهرهاي صنعتي و جل کمک آنها
و نمايندگان مردم.
• جستجوي راهحلهاي علمي و منشري براي عرد توافقنامههاي چندجانبه بین سازمانهاي ذيندی در جهت مبارزه با آلودگي احسین، شکويي،166 :1376د.
• 1968، تصمیم اجالس عمومي سازمان ملل متحد به برگزاري اولین کندرانس جهاني محیا زيست در استکهلم سوئد براي سام .1972
• ژوئن 1971، تدوين گزارش “فونکس”، اين گزارش ماحصل مشالعات گروهي کارشناس از 27 کشور مختلف جهان است.اين گروه به دعوت دبیر کل کندرانس سازمان ملل درباره محیا زيست انساني در فونکس) حوالي ژنو (گردهم آمدند تا ارتباط بین مسائل توسعه و حداظت از محیا زيست را بررسي نمايند.گزارش نايي درسام 1972 به اولین کندرانس جهاني محیا زيست ارائه گرديد افاطمه فرمافرمائیان، 150 :1353د .
در گزارش، فونکس، “موريس استرانگ”، رچمدار نهضت سالمسازي محیا زيست سیاره زمین، کوشش هوشمندانهاي را براي تعريف چالش محیا زيست در دورنماي توسعه ايدار قبل از کندرانس استکهلم رهبري کرد.
از کندرانس استکهلم تا کندرانس مکزيکوسیتيا1972 تا 1982د
• ژوئن1960، برگزاري نخستین کندرانس بینالمللي محیا زيست در استکهلم سوئد یرامون محیا زيست انساني، آلودگي هوا و بهرهکشي از منابی اادامه مباحث اجالس فونکسد در اين کندرانس براي نخستین بار از اصشالح توسعه اکولوژيک استداده شد:
• برنامه محیا زيست سازمان ملل بنیان نهاده شد.
• انتشار نخستین گزارش باشگاه رم دربارة ”محدوديتهاي رشد”، توسا “دنیس میدوز” و همکاران.
• انتشار کتاب کوچک زيباست ا ر“اي.اف.شوماخر” که در آن به اقتصاد در مریاس کوچک مي رداخت.شوماخر مباني نظري اقتصاد کوچکمریاس خود را از“مهاتما گاندي” الهام گرفته بود.
• انتشار کتاب توسا گروه اکولوژي “ادوارد گلداسمیت ”‎و همکاران که الگوهاي متعارف توسعه را به طور جدي زير سوام ميبرد.
• 1974، سمیوزيوم مشترک “کندرانس تجارت و توسعه” و “برنامه محیا زيست سازمان ملل” به دنبام اجالس استکهلم، در سام “ 1974اعالمیه کوکويوک” که درآن توسعه بومشناسانه ااکولوژيکد مشرح شد که سرانجام عنوان توسعه ايدار به خود گرفت، مهمترين نسبت در اين نامگذاري طرح الگويي براي توسعه بود که براي محیا زيست زيانآور نباشد.
• 1974، ذيرش راهکاري براي تاسیس يک نظام اقتصادي جديد بینالمللي توسا اجالس عمومي به دلیل مشکالت اجرايي برنامههاي اقتصادي موجود.
• 1975، ذيرش راهبرد تامین نیازهاي اساسي ترسیم شده به وسیله سازمان بینالمللي کار و طراحي راهکار و برنامه به منظور اقدام براي تاسیس يک نظم اقتصادي جديد بینالمللي، همراه با منشور حروق و وظايف اقتصادي دولتها، جهت فراهم آوردن امکان براي کاهش شکاف رو به افزايش بین کشورهاي در حام توسعه يافته و تضمین گامهاي شتابان توسعه اجتماعي و اقتصادي، براي زندگي توام با صلح و عدالت براي نسلهاي فعلي و آينده.
• 1975، اهمیت اصل شاملسازي يک بعد فرهنگي در توسعه، در کندرانس بینالمللي اکرا ا ايتخت غناد در زمینه سیاستهاي فرهنگي در افريرا به طور مشترک توسا يونسکو و سازمان اتحاديه افريرا



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید